Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Waar blijven de intellectuelen?

15 mei 2013 08:13

MTNL

Week 03 2012 - De afgelopen tien jaar spuit Jan en alleman zijn mening over de staat van Nederland. Maar waar zijn de intellectuelen nu we in een wereld leven waarin het populisme hoogtij viert? Lopen de intellectuelen weg voor hun verantwoordelijkheid, of dienen wij onze aandacht te verleggen naar andere problemen? Anil Ramdas gaat hierover in gesprek met de kunstenaar Jonas Staal, de internationaal bekende socioloog Abram de Swaan en Dick Pels, socioloog en directeur van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks.

Week 03 2012 - De afgelopen tien jaar spuit Jan en alleman zijn mening over de staat van Nederland. Maar waar zijn de intellectuelen? De onafhankelijke geleerden die zich inzetten voor een betere samenleving? Ruim twintig geleden, toen Khomeini opriep de schrijver Salman Rushdie te doden omdat hij de profeet beledigd had, stonden de intellectuelen en masse op om universele rechten als vrijheid en gelijkheid te verdedigen. Een dergelijke uitspatting van het kosmopolitisme lijkt uit te blijven nu we in een wereld leven waar het populisme hoogtij viert. Lopen de intellectuelen weg voor hun verantwoordelijkheid, of dienen wij onze aandacht te verleggen naar andere problemen? Anil Ramdas gaat hierover in gesprek met de kunstenaar Jonas Staal, de internationaal bekende socioloog Abram de Swaan en Dick Pels, socioloog en directeur van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Op de vraag waar het antwoord van de intellectuelen blijft, geeft Dick Pels aan dat het niet zo simpel is. De ideeën van linkse intellectuelen worden herkauwd en gesimplificeerd door mensen van de rechterzijde. "Het is alsof we onze eigen idealen in een lachspiegel terugzien.", aldus Pels. Jonas Staal maakt een ander punt. Hij ziet vooral de verborgen en onderkende klassenstrijd als oorzaak van het succes van het populisme. Door de relatief hoge mate van welvaart zien we volgens Staal de onvrede en armoede niet voor vol aan: "Ik kan het elke parlementariër aanraden om in Rotterdam-Zuid te gaan wonen. Want dan zal men snappen waarom Wilders momenteel 24 zetels heeft." Bram de Swaan, die in de jaren tachtig reeds waarschuwde voor de grenzen van het cultureel relativisme en daarmee tot de intellectuele voorhoede behoorde van de mensen die het opnamen voor Salman Rushdie, vindt dat er momenteel veel belangrijker problemen zijn dan de islamkritiek van rechtse politici als Fortuyn en Wilders: "We hebben in Nederland tien jaar onze tijd verdaan met gezeur over immigranten. Wilders interesseert mij nog maar op twee punten: hij zaait haat en hij is een volksmisleider." De Swaan zou liever zien dat de intellectuelen opstaan tegen de macht van de banken dan tegen de macht van Wilders. Z.O.Z. over de vraag: waar blijven de intellectuelen?