Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Een kroon van goud

13 jul 2014 22:00

NTR • 3 min

Archimedes was een groot natuurkundige, wiskundige en sterrenkundige uit het oude Griekenland. Hij bedacht de wet van Archimedes, waarmee hij kon uittesten of de kroon van de koning van echt goud was. Maar hoe werkt die wet precies?

Vandaag in grote denkers in 2 minuten een genie. Goed in natuurkunde, wiskunde en sterrenkunde en bovendien ook nog eens een uitvinder. Vandaar dat hij van de koning die zijn goudsmid niet vertrouwde de volgende opdracht kreeg: Zoek uit of mijn kroon van puur goud is gemaakt. En wie kreeg die opdracht? Archimedes. Er zijn natuurlijk allerlei manieren om te controleren of zo'n kroon van goud is of niet. Maar dat bedoelde de koning niet. Archimedes loste dit probleem op toen hij in bad zat. 'Eureka' riep hij! Hij had een manier gevonden om erachter te komen of die kroon echt van goud was. We gaan de proef nu na doen met een gouden kroon. Die kreeg ik niet mee, maar deze wel. Lekker geregeld weer. We gaan de proef nu na doen met een ijzeren kroon. Let op. Ik laat de ijzeren kroon nu langzaam in het water zakken. Door het volume van de kroon stijgt het water. Het stijgende water tappen we af in dit buisje. Dit is exact de hoeveelheid water verplaatst door de kroon. Wat we nu gaan doen is het meten van het gewicht van de kroon: 15,15. Belangrijk want dit is allemaal ijzer waarvan ik zeker weet dat het ijzer is. Nu is het dus zaak om precies 15,15 ijzer te vinden. Dit zou het moeten zijn. 15,15 exact. Als die kroon echt van ijzer is dan zou deze hoeveelheid ijzer precies dezelfde hoeveelheid water in de bak moeten verplaatsen als de kroon. Oke gaan we. Als het geen ijzer zou zijn maar een ander materiaal zoals lood, aluminium of goud dan zou het een andere hoeveelheid water verplaatsen. Kijk, het klopt perfect. Het komt exact tot aan het streepje. Dat is het bewijs dat dit van ijzer is, maar deze kroon ook want we hebben dezelfde hoeveelheid water verplaatst. Bij die gouden kroon was dat niet het geval. De hoeveelheden water die verplaatst werden, waren niet hetzelfde. Wat het bewijs is dat de kroon niet van goud was. Dat was geen goed nieuws voor de goudsmid. Hij werd waarschijnlijk onthoofd. Wel goed nieuws voor ons, want het verplaatsen van water is bijvoorbeeld belangrijk in de scheepvaart. We snappen nu precies hoe grote schepen blijven drijven en weten exact hoe zwaar je schepen kunt laden zonder dat het zinkt. Net niet gelukt in 2 minuten maar het was dan ook een groot denker die Archimedes.