Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Rimpelingen in de ruimtetijd

4 apr 2016 15:46

NTR • 2 min

In 2015 lukte het voor het eerst om zwaartekrachtsgolven waar te nemen. Dat betekent dat er rimpelingen ontstaan die de ruimte vervormen. En dat Einstein 100 jaar geleden al gelijk had! Maar wat kunnen we met deze informatie?

Een overwinning voor de wetenschap. Honderd jaar geleden bedacht Albert Einstein de algemene relativiteitstheorie. En in diezelfde honderd jaar probeerden wetenschappers die te bevestigen of te ontkrachten. Bijna alles is al bevestigd en nu blijkt nog een heel belangrijk onderdeel van de theorie te kloppen. Namelijk het bestaan van zwaartekrachtsgolven. Wacht. Zwaartekrachtsgolven? Wat zijn dat? Oké. Dingen met massa veroorzaken zwaartekracht. Massa trekt massa aan. Bij deze ontdekking draaiden twee gigantische zwarte gaten om elkaar, fuseerden en de energie die daarbij vrij kwam vervormde de ruimte. De rimpelingen die daardoor ontstaan noemen we zwaartekrachtsgolven. En die golven komen met 300 duizend kilometer per seconde op de aarde af. En alsnog deden ze er 1,3 miljard jaar over om de aarde te bereiken. Op 14 september 2015 werden de golven voor het eerst in de geschiedenis ook echt waargenomen door de apparatuur. Maar wat doen die zwaartekrachtsgolven? Die trekken en duwen aan de ruimte. Waardoor die groter en kleiner wordt. En omdat de aarde daar onderdeel van is, gebeurt dat ook met ons. Maar hoeveel worden we dan door die golven opgerekt en in elkaar geduwd? Oké, een voorbeeld. Stel: je laat een druppel water uit een pipetje in het IJsselmeer vallen. Daardoor wordt het IJsselmeer een heel klein beetje dieper. En dat effect is zelfs nog 10 duizend keer groter dan dat van zwaartekrachtsgolven op de aarde. We merken er dus eigenlijk niks van. Maar hoe meet je dat dan? In de Verenigde Staten staan twee installaties met L-vormige buizen. Daarin gaan twee onafhankelijke laserstralen heen en weer: een tussen A en B en een tussen A en C. Op het moment dat op 14 september de zwaartekrachtsgolven door de aarde heengingen, deed het laserlicht er afwisselend langer en korter over om van A naar B en van A naar C te gaan. En dat verschil bevestigt dat Einstein gelijk had. Juist. Maar wat hebben we daar aan? Nou ja, jij en ik nu nog niet zo veel. Maar dat gold bijvoorbeeld ook voor elektriciteit toen het werd uitgevonden. Niemand wist nog wat we er mee zouden kunnen. Nu is het vooral nog heel erg leuk voor wetenschappers die nieuwsgierig zijn haar het heelal. Net als jij.