Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Polygoon, 1946/47

27 dec 2010 13:44

Polygoon

Toen in 1946 uit Amsterdam mannen als helden wegvoeren op de walvisvaarder Willem Barendsz zorgden zij er destijds voor dat het door de oorlog verpauperde vaderland weer genoeg olieën en vetten op het bord kreeg. Ondanks het heldendom van toen, was de sfeer nu gemengd. Bijna allemaal beseffen ze dat er destijds ongemerkt aan hebben meegewerkt dat het grootste zodier ter wereld nu vrijwel is uitgestorven. Van vaderlandse held tot moordenaar van het symbool van de moderne milieubeweging - het kan verkeren.

Een film van de expeditie met de Willem Barendsz naar de Zuidelijke Poolzee Film over de eerste expeditie van walvisvaarder Willem Barendsz en acht jagers naar de Zuidelijk Poolzee. Door zelf walvissen te vangen hoopt Nederland te kunnen besparen op de kosten van de import van vetten. Auteurs: Hannes de Boer, camera; Rita Roland, montage; Max Vredenburg, muziek; Philip Bloemendal, commentaar; O. Krooshof en W.G. Sips, geluid. Orkest olv Nicholas Roth; Pierre Palla, orgel. Technische verzorging: Filmfabriek Profilti. BESCHRIJVING:............................................................................... 03:13 Vertrek van de Barendsz, aankomst in Southampton, waar voorraden worden ingenomen, het schip op weg naar Kaapstad. 05:50 Het leven aan boord: ontwakende en zich wassende zeelieden, div. werkzaamheden (oa touw splitsen, ijzerdraad vlechen). Een pakket met post en proviand wordt overgeladen naar een jager. De bakkerij, de wasserij en de keuken, etende zeelieden. 's Avonds wordt ter ontspanning geschaakt, gekaart of getekend. Aan de wand bij de "Club der Vrouwenhaters" hangen tekeningen en foto's van pin-ups. 11:45 Aankomst bij Tenerife, pan Santa Cruz, cu's van div. machines in de machinekamer. Een zeeman krijgt een balk op zijn been en wordt, na te zijn verdoofd, door de scheepsarts behandeld. Aan boord wordt iedere dag een krantje gestencild. Twee keer per week krijgt de bemanning een oorlam. 16:32 Bij de evenaar komt Neptunus aan boord en worden ongedoopte zeelieden ontgroend. De bemanning doodt de tijd met vissen, oa op haaien, en met verschillende spelletjes op het dek (zaklopen, touwtrekken, hindernisbaan, boksen). Ook de was wordt gedaan. 23:15 Aankomst bij Kaapstad, pan Tafelberg, straatshots Kaapstad. 25:25 Uitgebreide shots van pinguïns op het Dasseneiland. 29:36 Bevoorraden van de jagers, vertrek uit Kaapstad, de Barendsz vaart door de "roaring fourties" (woeste zee met hoge golven), de bemanning kijkt naar de eerste bultruggen en ijsschotsen. 33:57 Stuurman aan het roer, bediening van radar en animatie van de werking van radar. 36:06 Aan boord van een jager. Als een walvis wordt ontdekt, neemt de harpoenier plaats achter de harpoen. Het eerste schot is mis, het kanon wordt opnieuw geladen. Het tweede schot is raak: de geschoten walvis wordt naar het schip getakeld, waar er lucht in wordt gepompt om te voorkomen dat hij zinkt. De vis wordt langszij gebonden, de staartvinnen worden afgesneden. 42:26 De walvis wordt naar de Barendsz gebracht, waar hij via de "walvisstraat" aan boord wordt gehaald en gemeten. 45:17 De walvis wordt in stukken gesneden: eerst wordt zijn speklaag afgestroopt. De baleinen worden overboord gezet. Het spek wordt in hompen gesneden en in kookketels geduwd. Animatie van de werking van de kookketels, bezinktanks en centrifuges, waarmee de traan (basisstof voor zeep en margarine) wordt gewonnen en gezuiverd. Een chemicus neemt proeven om de kwaliteit te bepalen. 51:26 De van zijn spek ontdane walvis wordt naar het tweede dek getakeld. Jagers leveren intussen nieuwe walvissen aan. Aan boord van één van de jagers is een zieke: de scheepsarts wordt in een mand van het ene schip naar het andere getakeld. De walvis wordt gefileerd; brokken vlees worden in de kookketels geduwd. Gebruikte harpoenen worden in de smederij hersteld. De beenderen van de walvis worden in stukken gezaagd en in de kookketels geduwd. 55:18 Aan boord wordt Kerstmis gevierd: de bemanning stuurt en ontvangt telegrammen via de marconisten, op kerstavond worden pakjes en brieven uitgedeeld. 58:34 Harpoeneren van een walvis. 01:00:42 De tanker Nacella komt langszij om water en post te brengen. De voorraad traan wordt overgepompt. Een zieke aan boord van de Nacella wordt overgetakeld naar de Willem Barendsz. Intussen worden geschoten walvissen aangeleverd: er liggen er tien in het water te wachten tot ze worden verwerkt. 01:03:58 De geboorte van prinses Marijke wordt bekendgemaakt. De jacht op walvissen gaat weer door; deze keer wordt een potvis gevangen. De zeelieden vullen potjes met traanvocht(?) van het dier, omdat het zou helpen tegen reumatiek. De Nacella komt nogmaals langszij om de voorraad traan over te nemen. 01:09:30 Schoonspuiten van het dek, cu's van enkele zeemannen.