Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Wat voor invloed heeft de media op het verloop van een rechtszaak?

9 jul 2014 22:00

NTR • 3 min

Hoe kun je als rechter een zaak nog objectief beoordelen als een verdachte bij voorbaat al door de media lijkt te zijn veroordeeld?

Begin dit jaar, in januari, kwam hij vrij. En vanavond is hij hier voor zijn eerste grote televisie-interview. En samen met de studenten aan de universiteit van Utrecht interview ik hem. Meneer Holleeder, welkom, Willem Holleeder. We hebben elkaar twee keer ontmoet, op uw advocatenkantoor van Stijn Franken. Willem Holleeder is te gast bij Twan Huys in College Tour, advocaten schuiven aan bij RTL Boulevard, De Wereld Draait Door en Pauw & Witteman. Soms lijkt het erop dat rechtszaken in de media worden uitgevochten en dat iedereen een mening heeft over hoe de vork in de steel zit. Laten we heel even kijken hoe er bij de rechtbank vandaag aan toe ging. Totale gekte is het vandaag bij de rechtbank van Amsterdam. Iedereen wil een glimp opvangen van de kickbokser die speciaal zijn trainingspakkie heeft aangetrokken voor de uitspraak. Maar, wat betekent al die media-aandacht voor het verloop van die rechtszaken? Hoe kun je als rechter een zaak nog objectief beoordelen als een verdachte bij voorbaat al door de media lijkt te zijn veroordeeld? Drama verkoopt. En media zijn meer dan voorheen denk ik gaan concurreren met elkaar. Ik denk dat de belangstelling bij het publiek voor onderwereld en criminaliteit altijd wel groot is geweest. Maar dat met name de laatste 10, 15 jaar de media-aandacht een enorme vlucht heeft genomen. We kennen in Nederland het uitgangspunt dat een rechter onpartijdig en onafhankelijk is. En het uitgangspunt is dus ook dat de rechter zich niet laat beïnvloeden door media-aandacht. Maar dat is een mooi uitgangspunt, en tegelijkertijd moeten we vaststellen dat rechters mensen zijn, ook de krant lezen, ook televisie kijken en dat het eigenlijk niet anders kan dan dat rechters ook worden beïnvloed door datgene wat ze horen en lezen en zien. Media-aandacht is een gegeven. En die media-aandacht is in de hele samenleving, den natuurlijk ook dan in de rechtszaal. En als je daarvoor openstaat als rechter en dat tot je neemt, die informatie, ik denk dat je dan pas als rechter in staat bent om goede afwegingen te maken en goede beslissingen te nemen. Het Centraal Station in Rotterdam, enkele uren na de inbraak stonden de verdachten hier met goud in hun handen. Tassen vol met eindexamens. Maar ze hadden geen idee wat ze ermee aanmoesten. De rechtbank denkt dan ook dat het de verdachten allemaal een beetje boven het hoofd is gegroeid en dat ze niet de bedoeling hadden om er zoveel ophef mee te veroorzaken. En dan rijst de vraag: hadden jullie met deze mogelijke gevolgen rekening moeten houden? Ja , de tijd van de rechter in een ivoren rechter die hebben wij allang achter ons gelaten, een rechter is een professional die met twee voeten in de klei staat en vanuit die positie, midden in de maatschappij, spreken wij recht. Jullie zijn slim genoeg om te bedenken dat dit alles uit zou komen en dat dit grote gevolgen zou kunnen hebben. En dat, dat rekenen wij jullie ook aan. Ik denk dat het uitgangspunt is, dat je die media-aandacht, of die mate van media-aandacht niet meeneemt in je oordeel, dat is het uitgangspunt. Maar we zien wel in de rechtspraak, zeker de laatste tijd, dat er in vonnissen wel rekening gehouden wordt met die media-aandacht, zeker waar die media-aandacht enorm is geweest. En dan speelt er voor de rechter vaak die media-aandacht een rol in verminderende zin, op de hoogte van de straf. De straf wordt daardoor vaak iets lager, en dan redeneert de rechter van: ‘door de media-aandacht is de verdachte al voor een stukje gestraft’.