Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Brandpunt Reporter

De JSF

6 sep 2009 21:45

• KRO • 265 min

Exploitatiekosten JSF stijgen explosief Het kopen van gevechtsvliegtuigen is één ding, maar het dertig jaar in de lucht houden van 85 toestellen vergt nog eens vele miljarden euro’s. Uit een intern document van het ministerie

Exploitatiekosten JSF stijgen explosief Het kopen van gevechtsvliegtuigen is één ding, maar het dertig jaar in de lucht houden van 85 toestellen vergt nog eens vele miljarden euro’s. Uit een intern document van het ministerie van Defensie uit 2000 blijkt dat de Koninklijke luchtmacht de levensduur- of exploitatiekosten van de Joint Strike Fighter raamde op 2,6 miljard euro. Uit een ander vertrouwelijk document uit oktober 2005, dat het stempel “ staatsgeheim” draagt wordt duidelijk dat de geschatte exploitatiekosten inmiddels zijn opgelopen naar ruim 7 miljard euro (inclusief brandstofkosten). En volgens de meest recente schattingen van het ministerie van Defensie gaat het in de lucht houden van 85 JSF’s de komende dertig jaar meer dan 9 miljard euro kosten. De andere krijgsmachtdelen vrezen dat het nieuwe gevechtsvliegtuig een te zware aanslag op het defensiebudget zal plegen. “Ik begin het gevoel te krijgen dat die JSF een zwart gat is,” zegt oud landmacht generaal Adriaan van Vuren in de uitzending van Reporter. Scenario 3c accent In april en juni 2005 belegde de defensietop twee zogenoemde “heisessies” in Villa de Zwaluwenberg, het hoofdkwartier van de Inspecteur generaal van de Krijgsmacht, verscholen in de bossen ten zuiden van Hilversum. Hier werd besloten de mogelijke aanschaf van de JSF in twee stukken (batches) te hakken: een eerste batch van 52 toestellen en een tweede batch van 33 toestellen. Deze aanschafvariant kreeg de naam “Scenario 3c accent”. Maar over die tweede batch van 33 JSF’s schreef de leider van het project vervanging F-16 op 21 oktober 2005 in een vertrouwelijk stuk dat er “te weinig” financiële middelen waren om die tweede bestelling te betalen. Toch besloot Defensie hier geen ruchtbaarheid aan te geven. In een intern memo uit 2005 staat dat het oorspronkelijke plangetal van 85 wordt gehandhaafd ten behoeve van de “externe communicatie en de onderhandelingen” met Lockheed Martin. Defensie vreest namelijk dat het hanteren van een lager plangetal negatieve gevolgen heeft voor het aantal orders van Lockheed Martin voor de Nederlandse luchtvaartindustrie, “al zal Lockheed Martin dat nooit toegeven”. Nederland investeerde 800 miljoen dollar in de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter. De Tweede Kamer stemde hiermee in op voorwaarde dat de luchtvaartindustrie een deel van de kosten zou terugbetalen. Bedrijven die orders krijgen van Lockheed Martin moeten een percentage van deze omzet afstaan aan de Staat. Deze afspraak is vastgelegd in de zogenoemde “business case”, en is gebaseerd op de afname van 85 JSF’s door Nederland. Als de Koninklijke luchtmacht minder JSF’s aanschaft, heeft dat negatieve gevolgen voor de business case. In 2005 becijferde Defensie in een vertrouwelijk rapport dat de koop van 52 toestellen, de eerste batch, de belastingbetaler een financieel nadeel oplevert van ruim 90 miljoen euro.

Brandpunt Reporter >