Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Het oudste betonnen gebouw van Nederland

14 apr 2014 22:00

NTR • 2 min

Op de Veluwe, midden in de natuur, staat een betonnen gebouw. Het is het gebouw van een voormalig radiozender in Nederland: radio Kootwijk. Hoe zag het gebouw er uit, hoe werd er radio uitgezonden en waarom is het gebouw van beton?

Dit is het raarste gebouw van Nederland. Een enorme kolos in 'the middle of nowhere'. Dit is een natuurgebied bij het dorpje Kootwijk op de Veluwe. Op deze rare plek is het eerste betonnen gebouw van Nederland gebouwd. Daar staat ie en het zijn geen kantoren, ook geen kathedraal en ook geen station. Dit is het gebouw van de eerste lange afstand radiozender van Nederland: Radio Kootwijk. Deze betonnen kolos is gebouwd als behuizing voor een enorme zender. Dit is een hele oude foto van toen het gebouw net klaar was in 1923. Om het gebouw heen stonden van dit soort enorme masten, het waren er 5, en die waren elk 212 meter hoog. Met een netwerk van kabels waren ze allemaal verbonden met het middelpunt: de zender. Bovenin het torentje, daar inhet gat, kwamen de kabels eruit en die liepen naar de verschillende zendmasten toe. Achter dat gat stond de zender. Hier stond de zender. Dit was echt het kloppende hart van het gebouw. Je moet je even voorstellen: hier stond een enorme spoel en je had ook ontzettend veel elektriciteit nodig om met die spoel een zendsignaal af te geven. Dat gaf zo veel straling dat het ijzer in het gebouw soms heel erg warm werd of zelfs gloeiend heet. Vandaar dat het gebouw ook helemaal van beton gemaakt moest worden. In elk ander gebouw zouden de schroeven en de spijkers zo heet worden dat het hele gebouw in de fik zou vliegen. Hier in de hal stonden enorme generatoren die nodig waren om elektriciteit op te wekken voor het zenden. Deze hele vloer stond vol met dat soort apparaten. Nu ze weg zijn, kun je eindelijk pas zien hoe mooi die vloer eigenlijk is. Dit is wat ze nou noemen een lyrisch labyrint. Helemaal symmetrisch, precies en regelmatig uitgevoerd. Dit enorme zenderpark is eigenlijk alleen maar gebouwd om een paar morse piepjes uit te zenden. Tragisch is dan ook dat het maar een paar jaar gebruikt is want heel snel daarna werd het korte golf zenden uitgevonden. Met het korte golf zenden kon je gewoon door praten in plaats van die stomme piepjes verzenden. Die enorme, rare kolos hier was eigenlijk niet meer nodig maar het blijft wel een heel mooi gebouw.