Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Fryslân DOK

Vlucht uit Soerabaja

6 mrt 2011 15:25

Omrop Fryslân • 28 min

De 93-jarige Berend van Bon was in de oorlogsjaren als machinist op de grote vaart gedwongen te varen met olie. Hij ontsnapte driemaal aan een zekere dood.

De 93-jarige Berend van Bon was in de oorlogsjaren als machinist op de grote vaart gedwongen te varen met olie. Ruim acht jaar kon hij niet naar huis op Schiermonnikoog. Hij ontsnapte driemaal aan een zekere dood. Spectaculair was zijn ontsnapping uit Soerabaja. Hij doorbrak de Japans blokkade op een met takken gecamoufleerde mijnenveger, bijna 70 jaar geleden. In zijn 'eilandertaal' doet hij zijn indrukwekkende relaas. Van 1938 tot 1947 tot ver na de bevrijding was Berend van Bon van huis als machinist van een olietanker. Al die jaren kon hij niet naar familie op Schiermonnikoog. Met de Japanners op de hielen ontsnapte hij drie maal aan een gewisse dood. Spectaculair was zijn vlucht uit Soerabaja, door de blokkade van de Japanse vloot heen. Dat deed hij op een met takken gecamoufleerde mijnenveger, de Abraham Crijnssen, bijna 70 jaar geleden. En Van Bon filmde het allemaal zelf. Van Bon was tweede machinist op de Shell-tanker Aldegonda. Toen de oorlog in Nederland uitbrak, voer hij in de wateren rond het toenmalige Nederlands-Indië. Zijn eerste opdracht was om 600 ton vliegtuigbenzine op te halen in Singapore voor de Nederlandse luchtmacht op Sumatra. Inmiddels ging ook Japan op oorlogspad. Vlakbij Sumatra werd de Aldegonda geraakt door een Japanse vliegtuigbom en vloog in brand. Van Bon moest snel van boord, maar keerde met andere bemanningsleden terug om de brand te blussen. Zijn schip moest voor reparatie naar Soerabaja. Daar maakte Van Bon van zeer dichtbij het Japanse bombardement mee en besloot zelf te gaan filmen. Zijn beelden zijn uniek. Tevergeefs probeerde hij weg te komen op een koopvaardijschip. De Japanse vloot heeft, als in de Slag om de Javazee, de geallieerde vloot verpletterd en blokkeerde de haven van Soerabaja. Op een mijnenveger kon hij mee. Het was de Abraham Crijnssen die met takken bedekt eruit zag als een tropisch eiland. Varend door de maanloze nacht kon het schip Australië bereiken. Van Bon meldde zich daar bij de marine om jachtvlieger te worden tegen de Japanners. De Shell stak daar echter een stokje voor. De oude man is er nog steeds kwaad over: 'Toen zag ik mijn jongensdroom in rook opgaan.' Het zou nog tot 1947 duren eer Berend van Bon Schiermonnikoog kon terugzien.

Fryslân DOK >