Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Miljoenen mensen op de vlucht: wat kan de EU doen?

15 jan 2015 13:50

• KRO •

Tekst Kemal Rijken & Mashup Inge Wilems Het asielvraagstuk is actueler dan ooit. Wereldwijd zijn er meer dan 11 miljoen mensen op de vlucht waarvan 3 miljoen Syriers. Ook het aantal vluchtelingen dat ons continent aandoet is in drie jaar tijd verdrievoudigd. Alleen al in 2014 staken volgens de Verenigde Naties 207.000 mensen in gammele bootjes de Middellandse Zee over, op zoek naar een beter leven in de Europese Unie. Nog eens duizenden anderen kapseisden en verdronken. Voor hen pakte de oversteek fataal uit. De zuidelijke lidstaten Spanje, Italië, Malta en Griekenland vangen al jaren honderdduizenden mensen op die de gevaarlijke tocht hebben overleefd. In deze landen spelen zich grote humanitair drama’s af. Zo worden de vluchtelingen op Malta in gevangenissen en openluchtkooien gezet. Na vrijkomst worden ze door de Maltese regering het liefst teruggebracht naar Afrika, maar de regels van de EU gebieden dat deze mensen kunnen blijven. Malta – tweemaal groter dan Texel, maar met ruim 500.000 inwoners – is te klein om zoveel vluchtelingen te herbergen. Soortgelijke taferelen spelen zich ook af op de Italiaanse eilanden Sicilië en Lampedusa. De mensen die ‘vrij komen’, nemen veelal de wijk naar het noorden om asiel aan te vragen in Oostenrijk, Duitsland, Zweden en Nederland. Ruimhartig asielbeleid Duitsland en Zweden Van de EU nemen Duitsland en Zweden de meeste asiezoekers op. Duitsland 131.000 en Zweden 60.000 in de eerste negen maanden van 2014. Beide landen hebben een ruimhartiger asielbeleid, maar kampen tegelijkertijd ook met grote problemen. In Duitsland is de asielprocedure lang en omslachtig. Bewoners van asielzoekerscentra moeten in hun gemeente blijven, waardoor er geregeld gevechten uitbreken. Verder is er de boze burgerbeweging Pegida die massaal demonstreert tegen asielzoekers en de uitwassen van de islam. Moslimextremisme wordt door de Pegida-aanhang veelal – onterecht - gelijkgeschakeld aan de asielzoekerstroom. Ook in Zweden is een protestbeweging aan de gang. Daar doet de rechts-populistische partij Sverigedemokraterna (Zweden-Democraten, SD) het steeds beter in de peilingen. Het is een teken aan de wand dat meer Zweden het vriendelijke asielbeleid zat zijn. Wat kan de EU doen? Doe de EU-deur maar op slot te doen, zo zeggen sommigen. Dat is echter geen optie. De EU moet de internationale verdragen naleven, waarin staat dat we de mensenrechten moeten nakomen. Wat kan de EU dan wel? Als eerste moet er één Europees asielbeleid komen, waarin grensbewaking en opvang centraal worden geregeld. Grenstroepen uit noordelijke lidstaten kunnen meehelpen met de bewaking van de zuidelijke grens en na opvang in die landen kunnen de vluchtelingen naar andere EU-landen worden gebracht. Ten tweede is het van belang dat alle asielzoekers evenredig worden verdeeld over alle lidstaten. Hierbij moet rekening gehouden worden met de bevolkingsdichtheid en het aantal inwoners van elke lidstaat. Landen als Polen, Slowakije en Roemenië nemen nu bijvoorbeeld weinig vluchtelingen op, terwijl daar ruimte zat is en de bevolking niet snel groeit. Landen als Nederland, Duitsland en Zweden kunnen zo worden ontlast. Ten derde moet de EU stappen ondernemen om de economische en politieke situatie in Afrika en het Midden-Oosten structureel te verbeteren. Het openen van de gesloten Europese markt voor landbouwproducten uit Afrika zou een goede eerste zet zijn. Pas als er stabiliteit is in de landen van herkomst, zal de vluchtelingenstroom afnemen en kan de EU weer adem halen.