Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Een graad is honderd meter

9 jul 2014 22:00

NTR • 3 min

Stel je wilt een toren opmeten, zonder een liniaal te gebruiken. Zou je dan kunnen meten met een thermometer?

Bart de meter, kunnen we het meten. Bart de meter, nou en of! Daar zijn we weer. Dit is de vuurtoren van Stavoren. Volgens de bouwtekening is hij precies, maar dan ook precies, 15 meter en 20 cm. Vandaag gaan we hem nameten maar dan zonder liniaal. We doen het met een thermometer. Bart de meter, kunnen we het meten. Bart de meter, nou en of! Een thermometer meet de temperatuur van de lucht om ons heen, maar hoe doet hij dat? In veel thermometers zit een vloeistof. De lucht warmt die vloeistof op. De vloeistof zet uit en kruipt omhoog. Hoe warmer hij wordt, hoe hoger de vloeistof omhoog kruipt. Op dit moment is het hier beneden 14 graden. Je zou denken dat de zon de lucht verwarmt. Maar dat doet hij eigenlijk niet. De zon verwarmt het oppervlak van de aarde en de aarde verwarmt weer de lucht. Je zou de aarde dus kunnen vergelijken met een kachel. Dan weet je ook, hoe verder je van de kachel af bent, hoe kouder het wordt. Voor de aarde geldt grofweg dat iedere 100 meter dat je er vandaan bent, de temperatuur daalt met 1 graden celcius. Als we dus het temperatuurverschil weten tussen de vuurtoren boven en de vuurtoren beneden, dan zouden we de lengte van de vuurtoren kunnen bepalen. Beneden was het 14 graden. Hier boven is het ook precies 14 graden. Dit schiet dus niet op. Volgens mij is deze thermometer niet nauwkeurig genoeg. Deze thermometer hebben we geleend van het Nederlands Meet Instituut. Het is een zeer nauwkeurige thermometer. Zo nauwkeurig dat hij iedere keer iets anders weergeeft: 13,92; 13,87. Zeker als het waait geeft hij iedere keer een andere temperatuur weer dus dat is voor ons niet handig. Met water kan het nauwkeuriger. Ik heb hier 2 flessen: 1 voor boven en 1 voor beneden. Die flessen doe ik in een kartonnen doos zodat het zonlicht er niet direct op kan schijnen. Deze is voor beneden. Deze voor boven. Nu even wachten. Tijd om te meten. Deze handschoenen doe ik aan om met mijn handen de temperatuur van de fles niet te beïnvloeden. Thermometer erin 15, 610. 14,004. Beneden hadden we een temperatuur van 15,610. Dan hebben we een temperatuurverschil van 1 graad en 606 duizendste graad. We wisten van daarnet nog dat de temperatuur per 100 meter met 1 graad afneemt. Dus met die berekening komen we tot een lengte van de vuurtoren van 160 meter en 60 cm. Dat vind ik vrij veel. Volgens de officiele bouwtekening is ons vuurtorentje precies 15 meter en 20 cm. Met onze temperatuurmeting kwamen we tot een lengte van 160 meter en 60 cm. Dat is dus een verschil van meer dan 140 meter. Kunnen we dus meten met temperatuur? Liever niet. Hoi!