Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

315.000 verschillende achternamen in Nederland

10 mrt 2014 23:00

NTR • 3 min

Je voornaam wordt door je ouders gekozen, maar je achternaam niet. Al sinds de middeleeuwen hebben mensen achternamen, maar hoe werden die namen bedacht?

Timo hier van het Klokhuis kantoor! Wat is jouw vraag? Hoe kom je aan je achternaam? En waarom wil je dat weten dan? Heb je zelf ook een achternaam? Ja ik heet Terlouw van mijn achternaam maar sommige heten De Groot omdat hun voorouders misschien groot waren. Maar ik heet Terlouw en hoe kom ik daar eigenlijk aan? Is dit een goede vraag? Ja!! Dan stuur ik Bart op achternamen onderzoek uit. Doei! Je voornaam is simpel, die verzinnen je ouders omdat ze hem leuk vinden. In mijn geval vonden ze Bart een leuke naam. Maar hoe kom je aan je achternaam? Hier in het Meertens Instituut in Amsterdam weten ze daar gelukkig alles van. Het gebruik van achternamen begon ongeveer in de Middeleeuwen. Dit zijn hele oude boeken waar de eerste namen in te zien zijn. Achternamen werden in die tijd vaak afgeleid van de naam van de vader. Neem hier bijvoorbeeld: Jan was de zoon van Piet, dan heette hij Jan Pieterszoon. Grappig hé. Dat noem je patroniemen. Dat betekent dat achternamen afgeleid worden van de naam van de vader. Dit is Leendert en hij is familienaamdeskundige bij het Meertens Instituut. Heb jij enig idee waar mijn achternaam Meijer vandaan komt? Ik heb hier het middeleeuws woordenboek. Ik zal het eens laten zien. Daar staat het woord Meijer zeker in. Hier staat het: Pachter van een hoeve. Achternamen werden heel lang niet officieel geregistreerd. Dat veranderde toen deze man aan de macht kwam. In 1790 werd Napoleon de baas van Nederland en nog meer landen in Europa. Hij wilde dat iedereen zich bij de overheid officieel liet registreren. Dat was handig. Zo wist hij precies hoeveel mensen er in zijn rijk woonde. Zo wist hij ook wie hij kon oproepen voor het leger. In Nederland zijn er 315.000 verschillende achternamen en je kunt ze in een aantal groepen verdelen: De geografische namen. de grootste groep bijvoorbeeld van Leiden, van Velzen, de Vries horen daarbij. Maar ook namen die een kleinere plaats aanwijzen zoals van der Plein, van den Akker, van de Berg. Groep 2 de vadersnamen. Patroniemen. Daar zijn ze weer. Jansen komt bijvoorbeeld van Janszoon, Pieter komt van Pieterszoon. Groep 3 Beroepsnamen. Die verwijzen natuurlijk naar een beroep als Zeeman, Boer, Timmerman, Koetsier. Ook indirecte namen horen daarbij. Brood voor iemand die bakker was of Snoek voor een visser. Tegenwoordig staan alle namen digitaal opgeslagen. Op de site van het Meertens Instituut kun je kijken hoe vaak jouw naam voorkomt en waar in Nederland. Wil je dit nou ook doen? Ga dan naar de site van het Klokhuis. Daar staat een linkje naar de site van het Meertens Instituut. Nou hebben wij ook een vragenstelster: Noa. Zij heet Terlouw van haar achternaam. Zij wil graag weten waar dat vandaan komt. Dat is een Aardrijkskundige naam. Die wijst een woonplek aan dus haar voorouder woonde op een plekje dat heette Loo want Terlouw is een klankvariant van Terloo en die kun je splitsen in 'ter' en 'loo'. Ter betekent te en loo is een naam van een watertje. Dus Noa, jouw over, over, overgroot opa heeft waarschijnlijk ergens aan de Loo gewoond, een watertje. Grappig hé?