Er is een fout opgetreden, probeer het later nog eens.

De NPO app

Download

Water als wapen

15 jun 2014 22:00

NTR • 4 min

Vanaf 1568 is een groot deel van Nederland bezet door de legers van de Spaanse koning Philip II. Zijn opperbevelhebber in de strijd tegen de Nederlanders is de Hertog van Alva. De Nederlandse watergeuzen zetten het gebied rondom Den Briel onder water.

De Nederlanders uit de 16e eeuw hebben al verschillende grote overstromingen meegemaakt. Ze weten inmiddels hoe zo’n overstroming het leven kan ontregelen. Maar deze ervaring met water kan ook handig zijn. Dat blijkt tijdens de Opstand in de 2e helft van de 16e eeuw. Vanaf die tijd wordt het water ook als wapen gebruikt. Vanaf 1568 is een groot deel van Nederland bezet door de legers van de Spaanse koning Philip II. Zijn opperbevelhebber in de strijd tegen de Nederlanders is de Hertog van Alva. De Spanjaarden zitten overal in Nederland en vervolgen de protestantse Nederlanders. Daarom zoeken een aantal van hen hun toevlucht tot zee: op hun schepen zijn ze veilig. Ze varen van haven naar haven om zich te verschuilen en gedragen zich als zeerovers om aan geld en voedsel te komen. De Spanjaarden noemden hen minachtend ‘watergeuzen’, naar het Franse woord voor armoedzaaiers. Maar wat eerst een ongeregelde bende is, wordt langzaam een georganiseerde groep, die in opstand komt tegen de Spanjaarden en water inzetten als hun wapen. Hun leider is Willem van Oranje en steeds meer mensen sluiten zich bij De Watergeuzen aan. Daar is de Spaanse koning Philips II niet blij mee. In 1572 houden de Watergeuzen zich verborgen in Engeland. Totdat de koning van England zegt ‘luister, jullie maken veel te veel omstanden hier, gezuip ’s avonds, vechtpartijen, dronkenschap: we willen het niet, eruit!’ De geuzen stappen in hun schip en varen weg, waar naar toe? Er is maar een vrijplaats waar ze naartoe kunnen, Embden in Noord Duitsland. Maar die watergeuzen zijn geen zeelui, er is een noordwesterstorm en die drijft hen naar het zuiden toe, totdat ze hier ten hoogte van Den Briel komen. Den Briel ligt op dat moment nog helemaal aan zee, is vanaf zee zichtbaar. Nou Den Briel wat zal ons letten, prachtige stad daar gaan we naartoe! Toeval dat ze hier komen. En wat gaan we daar doen in Den Briel? Nou het barst er van de vrouwen, en er is geld want De Briel is een rijke stad, kijk eens naar die geweldige toren die er staat, een stad die dat kan bouwen die moet overweldigend rijk zijn. Op dat moment zijn er helemaal geen Spanjaarden in de stad, want het is koud, het is maart. De Spanjaarden zitten lekker warm en droog in Rotterdam. Hier is een kleine bezettingsmacht, dat stelt helemaal niets voor, de stad is gewoon onbeschermd. Dus zij gaan aan land. Maar de poort is dicht. Maar de geuzen laten zich ook niet zomaar verjagen. En ze hebben daarbij nog wat aan hun kennis van water. Ze besluiten het gebied (rondom Den Briel?) onder water te zetten, maar daarvoor moet het sluisje worden opengehakt. Nou dat is geen probleem voor de geuzen, ze pakken een mast en met z’n allen rammeien ze de poort open en ze stormen de stad binnen. Maar zoveel stelde dat ook weer niet voor, want het waren natuurlijk stoere mannen en echt veel mannen in de stad waren er niet, een paar Spanjaarden en wat oude mannen en wat vrouwen, die kunnen geen stad verdedigen. Dus zo komen zij de stad binnen en in triomftocht lopen zij richting de markt waar de burgemeester en z’n vroedevaderen zitten. En zo is Den Briel dan veroverd. Maar verderop zitten de Spanjaarden die dat bericht krijgen ‘de geuzen zitten in Den Briel’ nou, dat laten ze zich niet zeggen. Dus de Spanjaarden maken zich op om vanuit Rotterdam hiernaartoe te komen, om even die geuzen eruit te jagen. Want dat laat je niet zomaar over je kant gaan natuurlijk. Maar de geuzen laten zich ook niet zomaar verjagen. En ze hebben daarbij ook nog wat aan hun kennis over water. Ze besluiten het gebied rondom Den Briel onder water te zetten. Daarvoor moet wel eerst een sluisje open worden gehakt. Stadstimmerman Rochus Meeuwiszoon gaat dat doen. Wat hij doet, en dat is een heel geweldige daad van hem: hij loopt door het water naar het sluisje toe, hij heeft als stadstimmerman altijd zijn bijltje bij zich en daarmee hakt hij het open, en je ziet het water al op komen stromen. Ook de Spanjaarden zien het water stromen. Ze zijn inmiddels weer vlakbij Den Briel en weten niet wat ze overkomt. In paniek slaan ze op de vlucht. Om nooit meer in Den Briel terug te keren. Zo werd in 1572 een overstroming als succesvol wapen ingezet. Toen verloor op 1 april Alva Den Briel. Ofwel op 1 april verloor Alva zijn bril. Wist je dat dat de eerste 1 april grap ooit is?